Brief aan de formateur16 juli 2010 Betreft: Sociaal beleid voor de zelfstandige ondernemer
Wie de arbeidsmarkt wil hervormen, vindt in de groeiende groep zelfstandige ondernemers een bondgenoot. Ze zijn in staat en bereid om problemen op te lossen voor bedrijven, organisaties en de samenleving. Ze hebben de afgelopen twee jaar een deel van het effect van de crisis opgevangen, zowel door hun inzet als soms door een forse derving in hun omzet en inkomen. Ze zijn een toonbeeld van flexibiliteit en dynamiek. Ze kiezen niet voor de traditionele arbeidsrelatie waarin werkgever en werknemer tot op detail afspraken maken over aanwezigheid, beloningsschalen en functiebeschrijving, maar voor een samenwerkingsrelatie met afspraken over resultaat, coaching en beloning. Met hen bent u – als u dingen wilt veranderen – dus al een eind op weg.
De zelfstandige ondernemers zijn en blijven actief en wachten, als het tegenzit, niet tot iemand anders hen uit de put trekt. Zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid kenmerken hen meer dan het denken in rechten en aanspraken. Ze kennen het belang van het zelf onderhouden van vaardigheden en het opdoen van nieuwe vakmatige inzichten. Omdat ze weten dat creativiteit een competitief wapen is zorgen ze ook voor organisatorische, technische en sociale innovaties. Deze groep, die ook door de overheid wordt geprezen als flexibele schil rond de arbeidsmarkt, laat echter zien dat ons stelsel van arbeidsverhoudingen, fiscaliteit en sociale zekerheid niet meer in overeenstemming is met de alledaagse praktijk. Op dat vlak staan ze buiten spel.
De overheid is het zicht op de werkelijke ontwikkelingen op de arbeidsmarkt kwijt door de aandacht voor zelfstandige ondernemers te verdelen over maar liefst drie staatssecretariaten: Economische Zaken, Sociale Zaken en Financiën. Gezien de ontwikkelingen en bewegingen op de arbeidsmarkt, in het ondernemerschap en bij de nieuwe vormen van werken, is een nieuwe visie nodig. Een beleid waarbij de overheid alle werkende en ondernemende burgers hoort, informeert, faciliteert en stimuleert bij het zelfstandig aanbieden en vermarkten van de eigen arbeid, met behoud van de sociale kaders die wij als samenleving nastreven. Het is tijd voor een staatssecretaris ‘Nieuw Werken’ die het overheidsbeleid in lijn brengt met de dynamiek die er al op de arbeidsmarkt is en die de valkuil van oude verhoudingen en patstellingen weet te vermijden.
Ook steeds grotere groepen werknemers ervaren flexibiliteit als een positieve voorwaarde en haken aan bij de belangrijke trend van het ‘Nieuwe Werken’, zoals ze die bij de zelfstandige ondernemers zien: eigen verantwoordelijkheid en een werkgever als opdrachtgevende organisatie, die stuurt op output. Ze zien ook dat daardoor de arbeidsvoorwaarden en omstandigheden per individu in snel tempo kunnen gaan verschillen. Nederland heeft te maken met een belangrijke sociaal economische ontwikkeling die ook de traditionele werkgever-werknemer relatie fundamenteel verandert en die zal leiden tot een andere invulling van de balans tussen flexibiliteit en zekerheid. Dat belangrijke proces is geen vrijbrief voor de afbraak van bestaande zekerheden, maar een kans om de arbeidsmarkt te moderniseren op basis van wederzijds belang.
Het werken voor eigen risico en resultaat en het verwerven van een inkomen uit onderneming is uiteraard wat anders dan het hebben van een traditionele arbeidsrelatie, maar het kan voor de overheid nooit een grond zijn om af te zien van een fundamenteel gelijke behandeling als het gaat om sociaal beleid.
Aanbevelingen
Het is tijd voor nieuwe eigentijdse concepten voor overheidsmaatregelen voor zelfstandige ondernemers, hun rol op de arbeidsmarkt en hun arbeidsongeschiktheid- en pensioenregelingen. Het is zaak om na te denken over het ontwikkelen van nieuwe collectiviteit met ruimte voor individualiteit; opdat de arbeidsmarkt verder moderniseert en flexibiliseert en Nederland economisch sterker en wendbaarder wordt. Een bondgenootschap met de voorhoede van zelfstandige professionals, die al jaren op dit punt voorop loopt, ligt daarbij voor de hand.
Maak een nieuwe definitie die recht doet aan het begrip zelfstandige ondernemers en stap af van de negatieve en oneigenlijke redenering dat je in Nederland pas ondernemer bent als je aantoonbaar geen arbeidsrelatie hebt en minstens 1.255 uur per jaar in je onderneming werkt.
Bedenk dat het voor zelfstandige ondernemers onwerkbaar is om bij overheidsopdrachten te worden onderworpen aan regels die slechts relevant zijn voor het bestrijden van grote frauderisico’s bij grote projecten. Ontwikkel daarom een simpele aanbestedingsprocedure voor zelfstandige ondernemers en kleine ondernemingen.
Neem een voorbeeld aan het Verenigd Koninkrijk waar 30% van de overheidsaanbestedingen aan samenwerkingsverbanden van zelfstandige ondernemers wordt toegekend.
Het bij voorbaat uitsluiten van zelfstandige ondernemers veroorzaakt juist verstarring op de arbeidsmarkt, terwijl juist van hun flexibiliteit kan worden geprofiteerd. Dit geldt ook voor de overheid die zelf als werkgever door de vergrijzing wordt geconfronteerd met een enorme uitstroom van personeel en die groot belang heeft bij het effectief en doelmatig kunnen inschakelen van externe professionals.
Mede namens onze achterban vertrouwen wij erop dat deze aanbevelingen inspireren tot sociaal beleid voor de zelfstandig ondernemers in het nieuwe regeerakkoord.
Met hartelijke groet,
Linde Gonggrijp
directeur FNV Zelfstandigen
Nieuws |
