Uw SER-advies

In januari hebben leden gereageerd op een aantal vragen over het sociaal stelsel. Hoe kan dat eruit zien, zodat het past bij wat zelfstandigen willen?

Wensstelsel
Veel zelfstandigen geven aan dat ze niet voor niets zelfstandig ondernemer zijn geworden. Daar hoort bij: werken voor eigen resultaat en risico. Voorop staat dat zelfstandigen zelf de regie willen houden.
Ruim de helft (51%) van de zelfstandigen kiest voor een stelsel waarin de overheid een voorziening voor inkomenszekerheid regelt. Ruim een derde (37%) kiest voor een onderlinge collectieve oplossing als ideaal en maar 12% heeft vertrouwen in marktoplossingen.
De meest gekozen premiegrondslag is vervolgens echter de vrije inleg met een uitkering naar inleg. Dat kiest 54%. Premie naar inkomen heeft de voorkeur van ruim eenderde (37%) en een vast bedrag is een goed idee, volgens 9%.

Rol van de overheid
De samenleving heeft er belang bij als er voor alle werkenden goede oplossingen zijn voor situaties waarin zij het risico lopen om hun inkomen te verliezen. Daar staat tegenover dat de overheid erop toe moet zien dat alle werkenden toegang hebben tot betaalbare basisvoorzieningen. Ook zelfstandigen vinden de overheid de aangewezen partij om dit te regelen. Wel is het belangrijk dat de overheid niet naar eigen inzicht kan beschikken over de hoogte van de premies - en het inkomen van zelfstandigen. Dat willen zelfstandigen niet.

Reserveren faciliteren
Ook als de overheid aan het standpunt vast blijft houden dat zelfstandigen dit zelf kunnen en moeten regelen, zijn veranderingen noodzakelijk. Nu wordt de regie te veel overgelaten aan de markt en (aanbieders van) bestaande producten. De regie moet primair bij zelfstandigen zelf liggen. Zij moeten meer ruimte krijgen om fiscaal gefaciliteerd reserves op te bouwen, zodat ze die flexibel in kunnen zetten.

Hot items

In de poltieke werkelijkheid wordt meestal het debat gevoerd per onderwerp - en niet over de grondslagen van het sociale stelsel. Daarom hebben zelfstandigen ook per onderwerp hun mening gegeven.

Arbeidsongeschiktheid
bijna de helft vindt dat alle werkenden een aov verzekering moeten hebben en bijna eenderde vindt van niet. De meerderheid ziet wel iets in een collectieve basisregeling voor alle werkenden.

Pensioen
Een ruime meerderheid ziet wel iets in de mogelijkheid om mee te kunnen doen aan een pensioenfonds, hetzij in de sector, hetzij speciaal voor zelfstandigen.

Opdrachtloosheid
Een ruime meerderheid vindt dat zelfstandigen zelf oplossingen moeten bedenken bij opdrachtloosheid. In toelichtingen op hun antwoorden geven zelfstandigen aan dat er nog wel het een en ander schort aan bijvoorbeeld aanbestedingenbeleid van organisaties, bedrijven en overheid. Ook kunnen ondernemerscriteria voor de VAR of voor de inkomstenbelasting verkeerd uitpakken.

Minimumtarieven
Ruim de helft ziet niets in minimumtarieven. Ongeveer eenderde denkt dat het zin kan hebben om minimumtarieven af te spreken, zoals er ook een minimumloon is.

Scholing fiscaal stimuleren
Bijna alle zelfstandigen vinden het een goed idee om scholing fiscaal te stimuleren. Selchts 5% wil dit niet.

Zorgverlof of mantelzorg?
Hoewel het kunnen combineren van werk en zorgtaken soms een motief is voor starters, vindt toch de helft van de zelfstandigen dat hier een regeling voor zelfstandigen op zijn plaats is.