Rechtsvorm kiezen

De vorm die u kiest voor de uitoefening van uw onderneming heet rechtsvorm. De rechtsvorm van uw onderneming is niet alleen van belang in verband met aansprakelijkheid, maar is ook van invloed op uw belastingverplichtingen. U kunt ervoor kiezen om, eventueel samen met anderen, een zogenoemde rechtspersoon in het leven te roepen. De rechtspersoon is dan de eigenaar van de onderneming.

Aansprakelijkheid
Er is een aantal belangrijke verschillen tussen een rechtspersoon en een onderneming die door uzelf, eventueel samen met anderen, wordt gedreven. Veel van die verschillen hebben te maken met aansprakelijkheid. In het geval dat u de onderneming zelf drijft, of samen met anderen, bent u namelijk aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Bij een rechtspersoon bent niet u aansprakelijk, maar is de rechtspersoon aansprakelijk. Daarmee bent u toch niet van elke aansprakelijkheid ontslagen. Bij wanbeheer of het niet nakomen van de verplichting om de jaarrekening te deponeren, kunt u toch persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Als ondernemer zonder personeel zult u waarschijnlijk uit één van de onderstaande rechtsvormen kiezen:

Eenmanszaak
Maatschap of vennootschap onder firma (VOF)
Commanditaire vennootschap (CV)
Besloten vennootschap (BV)
Stichting of vereniging

Let op: het wetsvoorstel Personenvennootschappen bevat nieuwe regels voor de zogeheten 'personenvennootschappen'. Het gaat hierbij om de maatschap, de vennootschap onder firma (V.O.F.) en de commanditaire vennootschap (C.V.). De geplande invoering is uitgesteld.
De huidige VOF´s en CV´s worden waarschijnlijk automatisch omgezet in openbare vennootschappen. Die omzetting zal met zo min mogelijk overlast voor ondernemers plaatsvinden.
Voor eenmanszaken en B.V.´s heeft deze wet geen consequenties.
Meer informatie over dit voorstel.


De rechtsvormen in het kort:

Eenmanszaak
De eenmanszaak is geen rechtspersoon. U bent zelf aansprakelijk.
In een eenmanszaak drijft u de onderneming alleen. Dat is het geval als u uw beroep alleen uitoefent of als u de enige eigenaar bent. U kunt ook een eenmanszaak hebben als u personeel in dienst heeft.
Als u aan de eisen voor het ondernemerschap voldoet, bent u voor de inkomstenbelasting voortaan ondernemer. U kunt dus gebruik maken van de speciale regelingen voor ondernemers. U moet bovendien aangifte doen voor de BTW als uw leveringen en diensten niet zijn vrijgesteld. Als u personeel in dienst neemt, krijgt u te maken met loonheffing en premies werknemersverzekeringen.
De eenmanszaak is geen rechtspersoon. Als u een eenmanszaak heeft, bent u zelf aansprakelijk voor de schulden van uw onderneming.

VOF
In een vennootschap onder firma drijft u een onderneming samen met anderen (de firmanten of vennoten). U kunt zelf een samenwerkingscontract opstellen, of u kunt hier een deskundige voor inschakelen. De vennootschap onder firma is geen rechtspersoon, elke vennoot is dus aansprakelijk. Deze rechtsvorm verandert in de toekomst mogelijk in een openbare vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid, een OV).

Elke vennoot die aan de eisen voor ondernemerschap voldoet, geldt voor de inkomstenbelasting als ondernemer, en kan dus gebruik maken van de speciale regelingen voor ondernemers. Wanneer twee mensen in een eenmanszaak samenwerken, kan er maar één als ondernemer aangemerkt worden. Voor de BTW geldt de VOF als geheel als ondernemer. De VOF moet dus aangifte doen voor de BTW (behalve als uw leveringen zijn vrijgesteld van BTW). Als u namens de VOF personeel in dienst neemt, krijgt de VOF te maken met loonheffing en premies werknemersverzekeringen. De VOF is geen rechtspersoon. Elke vennoot is hoofdelijk aansprakelijk voor het geheel van alle schulden van de VOF.

Maatschap
In een maatschap oefent u een vrij beroep uit in samenwerking met anderen (uw maten). Bijvoorbeeld een artsenpraktijk. Verder is de maatschap hetzelfde als de VOF, waarin de partners een onderneming drijven. (In de toekomst verdwijnt het verschil tussen de vennootschap(bedrijf) en de maatschap (beroep). Dan wordt de maatschap een OV - of OVR als de maten dat willen.

OVR ( Vennootschap met rechtspersoonlijkheid)
(Deze rechtsvorm zal in de toekomst mogelijk zijn). De OVR is een Openbare vennootschap met Rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat de vennootschap de rechtspersoon wordt en dus ook kan blijven bestaan als een vennoot tergtreedt. De vennoten blijven aansprakelijk voor de schulden van de VOF maar de OVR heeft het eigendom over de vermogensbestanddelen. Vennoten kunnen een VOF omzetten in een OVR – en omgekeerd. Voor het aangaan – of ontbinden - van een OVR moet u naar de notaris.

BV
De BV is wel een rechtspersoon. De directeur/eigenaar is vaak in dienst van zijn eigen BV. Dat kan voordelig zijn, maar de fiscus kijkt streng toe. Er wordt ook wel gesproken van een persoonlijke BV als de directeur/eigenaar de enige is die bij de BV in dienst is. De BV is een rechtspersoon. De BV is daarom in principe zelf aansprakelijk voor haar schulden. Maar als directeur/eigenaar kunt u bij wanbeheer toch aansprakelijk worden gesteld.

Een besloten vennootschap (BV) kunt u alleen of samen met anderen oprichten. Er moet een minimumkapitaal van 18.000 euro in de vennootschap worden gestort. Dit kan met geld, maar ook in natura, zoals met onroerend goed. Met dit kapitaal mag gewerkt worden.
Voor de oprichting schakelt u een notaris in. In de notariële akte wordt onder meer vastgelegd hoeveel aandelen in de BV elk van de oprichters krijgt. Over de uitgegeven aandelen wordt eenmalig 1% kapitaalsbelasting geheven.
De BV wordt beschouwd als onderneming. De BV betaalt vennootschapsbelasting over de winst die wordt gemaakt en de BV draagt de BTW af aan de Belastingdienst. Als de BV personeel in dienst neemt, krijgt de BV te maken met loonheffing en premies werknemersverzekeringen.

Deponeren
Een extra verplichting voor de BV (ook voor de NV en voor sommige buitenlandse rechtspersonen) is dat u jaarlijks een jaarekening moet inleveren bij de Kamer van Koophandel. Bent u te laat of deponeert u helemaal niet, dan loopt u risico op een fikse boete. Ook is het niet inleveren van de jaarrekening reden om de bestuurder(s) persoonlijk aansprakelijk te stellen voor alle schulden bij een faillisement.

Directeurgrootaandeelhouder (dga)
De dga krijgt loon van de BV. De regels rond de dga zijn op dit moment aan het veranderen. Daarbij wordt de dga minder beschouwd als een werknemer en meer op dezelfde manier gezien als andere zelfstandigen. meer informatie hierover kunt u vinden bij UWV en bij de belastingdienst.

CV
Een CV (commanditaire vennootschap) is een onderneming met actieve, beherende en stille vennoten. Geen rechtspersoon, dus alle vennoten zijn in principe aansprakelijk. ( In de toekomst wordt deze rechtsvorm mogelijk een niet-openbare vennootschap).

In een commanditaire vennootschap (CV) drijft u een onderneming in samenwerking met anderen, de gewone (beherende) vennoten. Daarnaast heeft een CV ook nog de stille vennoten. De stille vennoten brengen geld in de CV in, maar bemoeien zich niet met de verdere gang van zaken ervan. Over het algemeen gelden er voor een CV dezelfde regels als voor een VOF.

Elke beherende vennoot die aan de eisen voldoet, geldt voor de inkomstenbelasting als ondernemer. Hij kan dus gebruik maken van de speciale regelingen voor ondernemers. Stille vennoten worden als ondernemer aangemerkt als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Voor de BTW geldt de CV als geheel als ondernemer.
De CV is geen rechtspersoon. Elke beherende vennoot is met zijn persoonlijke vermogen hoofdelijk aansprakelijk voor het geheel van de schulden van de CV. De stille vennoten lopen het risico hun ingebrachte kapitaal te verliezen. Voor de schulden van de CV zijn zij alleen hoofdelijk aansprakelijk als zij zich bemoeien met de gang van zaken in de onderneming, of als hun naam gebruikt wordt in de CV.

De Coöperatie
De coöperatie heeft tot doel te voorzien in materiele belangen van haar leden en de winst mag aan de leden worden uitgekeerd. Dit wordt gerealiseerd doordat de coöperatie overeenkomsten mag sluiten met haar leden.

Leden kunnen werknemer van de coöperatie zijn in een zogenaamd productiecoöperatie. Leden kunnen ook bedrijven zijn voor wie de coöperatie inkoopt, verkoopt of diensten verleent. Tenslotte kunnen ook consumenten een coöperatie vormen om bijvoorbeeld goedkoper in te kunnen kopen.

Een coöperatie wordt opgericht bij een notaris en moet aan bepaalde regels voldoen (algemene ledenvergadering als hoogste orgaan, bestuur, openbare verslaglegging enzovoort). Verder is het zaak om goed na te denken over de wettelijke aansprakelijkheid van leden en bestuursleden. Dit hangt samen met het type coöperatie. Inschrijving in het handelsregister kan de hoofdelijke aansprakelijkheid van bestuursleden beperken.

Stichting of Vereniging
Het ligt voor de hand om ondernemers in eerste instantie af te raden om hun onderneming in de vorm van een stichting of vereniging te gieten. Want, al kunnen stichtingen en verenigingen zeker als onderneming functioneren en winst maken, het gaat om het realiseren van het doel waarvoor zij zijn opgericht (stichting) of het binden van mensen met een bepaald belang (vereniging).

Het is niet toegestaan om de winst terug te laten vloeien naar bestuursleden of gewone leden. Wel kunnen zij in redelijke mate betaald worden voor hun diensten. Een stichting of vereniging kan mensen in dienst nemen of opdrachten verstrekken - dan is het bestuur (of de ledenvergadering) de baas.
Voor de Belastingdienst wordt de stichting of vereniging die winst maakt een onderneming. Stichtingen en verenigingen die als onderneming worden aangemerkt, krijgen te maken met de vennootschapsbelasting en de BTW.
Een bestuurder van een stichting of vereniging kan bij wanbeheer aansprakelijk worden gesteld voor bepaalde belastingaanslagen die door de stichting of vereniging verschuldigd zijn. Voor de oprichting moet u naar een notaris en de stichting of vereniging moet worden ingeschreven in het Handelsregister.