Herbeoordeling in onderzoek naar starters met WW

In november 2010 biedt minister Kamp (sociale zaken) starters excuses aan die onterecht van fraude zijn beschuldigd.

FNV Zelfstandigen waardeert deze excuses maar dringt samen met de Tweede Kamer aan op meer concrete stappen:
Meer toezicht op de dan nog lopende herbeoordeling. Kamps wil eerst de resultaten afwachten. Meer toezicht, bijvoorbeeld door de Nationale Ombudsman, zou het vertrouwen bij betrokkenen kunnen herstellen.
Bijstelling van de wetgeving zodat de overheid geen boetes meer kan opleggen voor fouten van burgers en organisaties die zijn ontstaan door fouten van de overheid.
Verbetering van de uitvoering door UWV. Daarom overlegt FNV Zelfstandigen met UWV over de uitvoering.

Oktober 2010
In oktober 2010 vond een rondetafelgesprek plaats met enkele direct betrokkenen, organisaties die zelfstandigen vertegenwoordigen en externe deskundigen. FNV Zelfstandigen heeft aangegeven dat de herbeoordeling nog te weinig transparant is. Het is onvoldoende duidelijk hoe individuele dossiers worden beoordeeld en met name aan welke criteria de toenmalige starter wordt onderworpen om vast te stellen of deze de regels 'had kunnen kennen'.
In de herbeoordelingen die positief uitvallen voor betrokkenen wordt wel steeds als motivatie gegeven dat UWV de starter toen onvoldoende heeft geinformeerd.

Tot 1 oktober zijn er 1757 herzieningsverzoeken bij het UWV binnengekomen. Vreeman heeft tot dan toe 838 dossiers behandeld. In 425 gevallen is het verzoek (deels) toegewezen. In totaal is in 283 zaken inmiddels door het UWV ruim 1,5 miljoen euro aan terugvorderingen, boetes en rente terugbetaald.

Herbeoordeling
Vanaf de zomer van 2010 is de herbeoordeling in volle gang voor de dossiers van alle zelfstandigen die daarom hebben gevraagd. De verwachting is gewekt dat in deze nieuwe ronde wel goed naar de feiten wordt gekeken en dat mensen die te goeder trouw hebben gehandeld een andere uitslag krijgen. Dat betekent dat boetes worden kwijtgescholden en soms ook de terugvorderingen terugbetaald. De herbeoordeling wordt uitgevoerd door een team onder leiding van Ruud Vreeman als onafhankelijk voorzitter.

Wat ging hier aan vooraf?

Brieven
Het UWV heeft in maart 2010 aan 3000 zelfstandigen die te maken hebben gekregen met het fraudeonderzoek een brief gestuurd. In die brief wordt het onderzoek door de Ombudsman genoemd. De brief bevat een aanbod om de situatie opnieuw te bekijken als er nieuwe feiten zijn. Daarop hebben zo'n 1000 betrokkenen gereageerd. De Tweede Kamer blijft vervolgens aandringen op een steviger aanpak van de zaak door Donner. De bewijslast moet worden omgekeerd, vindt de Kamer - op basis van het rapport van de Nationale Ombudsman. De Kamer is hierover unaniem.
Een maand later gaat een tweede brief de deur uit. In deze tweede brief staat precies uitgelegd wat een zelfstandige moet doen om voor herbeoordeling in aanmerking te komen.

Donner wil de lopende zaken herzien
In februari 2010 besluit Donner om het UWV op te dragen alle lopende zaken te herzien. Ook de afgehandelde zaken van starters die geen bezwaarprocedure zijn gestart, moeten opnieuw bekeken worden. Zelfstandigen die hun zaak ter beoordeling aan de rechter hebben kunnen voorleggen moeten het met de uitspraak van de rechter doen. Zij hebben volgens Donner voldoende aan kunnen geven welke rol UWV zelf heeft gespeeld.Ook besluit de minister dat de betalingsregelingen verruimd moeten worden. De Tweede Kamer vindt de reactie van Donner te terughoudend.

FNV zoekt steun bij Kamer
Omdat UWV de gang van zaken niet wilde aanpassen heeft de FNV steun gezocht en gevonden bij de Tweede Kamer. Deze heeft de Nationale Ombudsman gevraagd om een onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek door de Nationale Ombudsman bevestigt de ervaringen en bezwaren van starters. De ombudsman oordeelde dat UWV zelf in zijn voorlichting niet altijd even duidelijk en eenduidig was geweest. De Ombudsman doet aanbevelingen voor overheidsbeleid om de zaken recht te zetten.


FNV Zelfstandigen oordeelt dat het UWV-onderzoek onrechtvaardig is
Juristen van FNV Zelfstandigen hebben in een vroeg stadium aangekaart bij UWV dat het simpelweg koppelen van twee bestanden geen goede bewijsvoering is voor fraude. Als mensen bij de Belastingdienst andere uren hebben opgegeven dan bij UWV kan dat ook te goeder trouw zijn gebeurd. Een aantal jaren geleden was starten uit een uitkering nog pionieren, voor zowel de ondernemer als de uitkeringsinstantie.

Om aan te tonen hoe ernstig dit probleem is heeft FNV Zelfstandigen in 2009 een onderzoek uitgevoerd onder haar leden.

Brief van Ombudsman over WW en UWV (354 kB)

Advies als u bent gestart met WW

Degenen die nu met dit onderzoek te maken hebben, krijgen echter te maken met de regels zoals ze door UWV worden gehanteerd:

1. Het aantal uren opgegeven aan Belastingdienst en aan UWV moet overeenkomen.

2. Eenmaal opgegeven uren blijven maatgevend, ook al besteedt u in de periode erna minder uren.

2. Alle uren tellen mee bij het invullen van het werkbriefje voor de WW

3. Ook de uren in de avond en het weekend tellen mee - met name relevant bij parttime-uitkering.

4. Zelfstandigen die al voordat ze hun eerste WW-uitkering kregen, waren gestart en ook freelancers die al 'freelancten' voor die tijd kunnen gebruik maken van een vrijwaring.

Deze regels gelden dus alleen voor starters en zelfstandigen met WW. Bij andere uitkeringen, gelden deze regels niet.

de regels uitgebreider

Advies

Als u wel zelfstandigenaftrek heeft aangevraagd:

Als u bij de Belastingdienst in een bepaald jaar zelfstandigenaftrek claimt - waarvoor u dus (ten minste) 1225 uur op jaarbasis moet hebben gewerkt in uw bedrijf - moet u er dus rekening mee houden dat het UWV van u verwacht dat u ten minste dat aantal uren op de werkbriefjes heeft vermeld, in dat jaar.

Voor deze 1225 uur tellen de niet gewerkte perioden in een jaar niet mee. Bijvoorbeeld als u later in het jaar pas start als zelfstandige of tijdens vakanties.

Als u per ongeluk toch de zelfstandigenaftrek over enig jaar heeft aangevraagd, maar erachter komt dat u niet tenminste 1225 uren in dat kalenderjaar in uw bedrijf heeft gewerkt, dan doet u er vaak verstandig aan om bij de Belastingdienst aan te geven dat u bij nader inzien niet in aanmerking kwam voor de zelfstandigenaftrek.

Met het UWV kunt u dan de discussie aangaan welke uren u dan wel heeft gemaakt (minder dan 1225 uren). Met de Belastingdienst moet u dan wel weer de discussie aangaan waarom u de opgave eerst wel heeft gedaan en kunt u in ieder geval van de belastingdienst een navordering en mogelijk een boete verwachten omdat u in eerste instantie de zelfstandigenaftrek wel (onterecht) heeft aangevraagd.

Als u geen zelfstandigenaftrek heeft aangevraagd

Heeft u geen zelfstandigenaftrek aangevraagd, is de kans klein dat UWV uw situatie nader gaat onderzoeken.

Als u aan het starten bent

Iedere zelfstandige die vanuit de WW een start maakt met zijn/haar bedrijf, of die een al bestaande onderneming tijdens de WW-uitkering voortzet, moet goede afspraken met het UWV (re-integratiecoach) maken over wat nu precies de rechten en plichten zijn. Essentieel is dat die afspraken schriftelijk worden vastgelegd, vraag daarom altijd om een schriftelijke bevestiging daarvan. Aan uitspraken van uw coach dat u op uw rechten en plichten bent gewezen heeft u niets. Ook aan vage folders heeft u (later bij terugvordering van de uitkering) niets.
Zorg ervoor dat uitvoerig wordt vastgelegd wat is besproken en wat u nu precies wel en niet aan het UWV moet opgeven, zodat u daar in een later stadium bewijs van heeft. Bij vragen en twijfels moet u altijd doorvragen en de antwoorden schriftelijk laten bevestigen.

Uitgenodigd voor een gesprek

Op het moment dat u wordt 'uitgenodigd' voor een gesprek met een inspecteur van het UWV naar aanleiding van een 'bestandsvergelijking tussen de bestanden van UWV en de Belastingdienst' is het heel verstandig als u eerst goed over het bovenstaande nadenkt en dit vertaalt naar uw situatie. Vervolgens adviseren wij U eerst juridisch advies in te winnen over de opstelling die U moet gaan kiezen t.o.v. de UWV inspecteur, voordat u het gesprek met hem aangaat of zelfs maar gegevens aan hem verstrekt.

Hoewel wij zoveel mogelijk aandacht hebben besteed aan het opstellen van deze tekst, kan deze informatie op deze plaats uiteraard niet volledig zijn en moetenn wij u erop te wijzen dat ieder individueel geval zijn eigen (juridisch) advies behoeft. Aan deze tekst kunnen dan ook geen rechten worden ontleend.